Konsentrert haustkalving og mykje handtering

På garden var det konsentrert haustkalving frå tida med mjølkeproduksjon, og dette har Erlend vidareført til ammekuproduksjonen. - Med å ha kalving om ­hausten, får me handtert kalvane gjennom heile vinteren, og dei vert veldig fine å ha med å gjera, seier Erlend. Familien er godt fornøgd med dette opplegget, og dei får ei god samhandling med dyra. - Hovudmantraen vår er at dyra skal vera greie å handtera, poengterer Erlend. Dette er til stor nytte for alle som er innom fjøsen, slik som inseminør, dyrlege, dyre­bilsjåfør og klauvskjerar, for alt går mykje betre med rolige og godt handterbare dyr.

Lukkast med insemineringa

Erlend og familien har ikkje okse i besetningen, og dei nyttar seg kun av semin for å få dyra drektige. - Eg brukar nesten utelukkande spermvitalsæd. Det at spermiane er befruktingsdyktige dobbel så lenge som konvensjonell sæd, aukar sjansen for befruktning betydeleg, meiner Erlend. Han har også investert i SenseHub aktivitetsmålar som fangar opp brunstaktivitet, men overvåkar også helsetilstanden til dyra. - Dette er utan tvil den beste investeringa eg har gjort, og denne aktivitetsmålaren har eg tent inn att skikkeleg, seier Erlend fornøgd. I sesongen 2024/2025 brukte han 1,3 insemineringar per drektigheit, men i årets sesong ligg han på landsnittet med 1,7 insemineringar per drektigheit.

– I år er over halvparten drektig med ei inseminering, så det er nokre dyr som dreg opp snittet, seier Erlend. Ein annan stor fordel med å bruka semin i høve til å kjøpa okse, er at semin er mykje tryggare med tanke på å få inn tapsbringande smitte. Kjøp av ­livdyr er ein av dei største risikofaktorane for å få inn uønska ­smittestoff.

Hormonbehandling

- Me startar insemineringssesongen med å ha dyrlegen her å sprøyta kyr for å komma i brunst, og på den måten får me mange kalvingar i starten når me fyrst startar opp. Det var slik me gjorde det då me dreiv med mjølk, og dette opp­legget har fungert så godt at me har fortsett med det då me gjekk over til ammekyr, fortel Erlend. I tillegg til aktivitetsmålaren SenseHub, noterer dei også ned blodkast, sliming, riding og brunst heilt i frå kalving, og desse notata vert brukt aktivt i insemineringssesongen.

Fokus på fôring

For å få kua i brunst og vidare få ho drektig, er det svært viktig med god og korrekt fôring. - Me følgjer godt med på holdet på dyra, ­særleg 1.kalvarane er me veldig nøyen med at ikkje må gå for mykje ned i hold etter kalving, seier Erlend. Dei sler graset tidleg og tek alltid fôrprøvar for å vita næringsinnhaldet i fôret. Grovfôret vert lagt i to tårnsiloar som er 9 meter høge og 5 meter i diameter, i tillegg har dei ein del rundballar. Sjølve fôringa skjer ved hjelp av ein TKS fôrutleggjar. Kraftfôret vert gitt manuelt, og dei brukar Formel Biff både til kyr, ungdyr og kalvar. Alle dyra vert låst fast i fronten under fôringa, for då unngår ein at dyr vert stanga vekk, og alle får «matro». Dyra står gjerne fast 2 timar morgon og kveld i samband med fôringa.

Produserer mellomkalv

Kalvane vert fødd i kalvingsbinge og går saman med mødrene i lausdrifta i om lag 5 månader. Dei har eigne kalvegjømme der dei får kraftfôr og ligg og slappar av mykje av dagen. Oksekalvane og kvigekalvar som ikkje vert påsett, vert fôra fram til mellomkalvar, og vert slakta rundt 6 månader gamle. Kvigekalvane som er påsett vert sleppt på eige kalvebeite heime fyrste sommaren, og der får dei kraftfôr og mykje tilsyn og handtering av folk. Mordyra vert sleppt på fjellbeite heile sommaren, og beitesesongen varer om lag frå mai – oktober.

Fleire generasjonar bidreg

Både Erlend og Thea har jobb utanom gardsdrifta, og då er det til uvurderleg hjelp å ha kårfolk heima på garden på dagtid. Ivar Birger, far til Erlend er også fast med morgon og kveld i fjøsen, så det lettar arbeidet mykje for ­drivarane.